ISO

13 Mart 2020 Cuma

ISO sensörün ışığa duyarlılığını ifade ediyor

Fotoğraf makinemizle etkili fotoğraflar çekebilmemiz için yeterli miktarda ışığı ihtiyacım bulunmaktadır. Işığın miktarı bulunduğumu ortama bağlıdır.
ISO fotoğraf makinesindeki sensörün ışığa duyarlılığını ifade ediyor. ISO internetional standars of Organisations ()’nün kısaltılmasıdır Eskiden filmli makinelerde ASA kullanılıyordu. ASA’da Amerika Standartlar Enstitüsü kısaltmasıdır. ASA’da filmlerin ışığa karşı duyarlılığını ifade ediyordu. ASA ve ISO her ikisi de ışığa duyarlığını ifade ediyor. Eskiden filmlerin ışığa duyarlılığı söz konusuydu. ASA’yı değiştirmek için filmi değiştirmek gerekiyordu. Şimdiki dijital makinelerde ise ISO’yu makine üzerinden kolayca ayarlayabiliyoruz.

Fotoğraf makinemizle etkili fotoğraflar çekebilmemiz için yeterli miktarda ışığı ihtiyacım bulunmaktadır. Işığın miktarı bulunduğumu ortama bağlıdır. Işığın düşük olduğu ortamlarda yüksek ışığa, yüksek ışıklı ortamlar da ise düşük ışığa ihtiyacımız olacaktır. Işık miktarının dışında önemli olan diğer faktör ISO ayarıdır. ISO ayarı ile sensörün ışığa duyarlılığını ayarlayabiliriz. ISO doğru kullanımı etkili fotoğraflar çekmek için büyük bir fayda sağlamaktadır. Ancak kötü ISO kullanımı fotoğraf için dezavantaj olacaktır.

ISO Ayarları

Günümüz teknolojisinde kullandığımız fotoğraf makineler yüksek ISO değerine sahiptirler. Makinelerde genelde varsayılan ISO değeri 100’dür. Bazı makinelerde bu değer 200 olabilir. 100 ISO gün ışığını altında rahatlıkla kullanabileceğiniz bir değerdir. ISO aralıkları genelde 100-6400 arası değişmek olup bu değer 102400 seviyelerine kadar çıkabilmektedir. Bu değerler makine ve modele göre değişimi göstermektedir. ISO değeri fotoğraf makinelerinin üzerinde kolay ulaşabilecek bir noktada buluna ISO düğmesi ile değiştirebilmektedir.

ISO dijital makinelerde istediğimiz gibi değiştire bildiğimiz için sıklıkla kullandığımız bir değer haline geldi. ISO ayarları ile enstantane ve diyafram üzerine etki yapabiliriz. Yani ışığın vermiş olduğu ölçüye göre girdiğimiz enstantane ve diyafram değerini değiştirmek istediğimizde ISO ayarını devreye sokabiliriz.

ISO Değerleri ve Pozlama

ISO her çekim koşulunda doğru pozlamayı yapabilmemiz için ihtiyaç duyduğumuzu ışık miktarını elde etmemize yardımcı olmaktadır. Temel olarak ISO değeri düşükse sensörün ışığa duyarlılığı düşük olur. ISO değeri yükseldikçe sensörün ışığına duyarlılığı artmaktadır.

ISO’yu iki katına çıkardığınız pozlamayı yarıya indirmeniz, tam tersi durumda ise pozlamayı arttırmanız anlamanı geliyor. Yani ISO 2 kat değişimi diyaframı tam bir stop değiştirmeniz, enstantanenin hızının da iki kat düşürmeniz veya yükseltmeniz anlamına geliyor. Bu şekilde diyafram ve enstantanenin sınırlarını genişletmiş oluyoruz.

Örnek:

ISO 200 değerinde Diyafram F/8 Enstantane 1/60
ISO 400 değerinde Diyafram F/8 Enstantane 1/125
ISO 400 değerinde Diyafram F/11 Enstantane 1/60

Aynı ışık koşullarda bu değerler aynı pozlamayı verecektir. Bize faydası şu. 1/60 da çekim yaparken elimizin tireme olasılığı vardır. Ancak ISO’yu arttırarak enstantane 1/125 çıkardığımızda elde çekimi daha rahat yapabiliriz. Pozlama değeri her iki durumda aynı olacaktır.

Ya da Alan derinliğini yükselmek istersen de bu sefer diyaframı F/11 çıkarabilirsiniz. Çünkü F/8 F/11 göre net alan daha sığdır.

ISO değerleri; ISO 100, 200, 160, 200, 250, 320, 400, 500,640, 800, 1000, 8000, 10000, 12800, 16000, 20000, 25600, 25600 de yüksek ISO değeri genellikle H1 veya H2 şeklinde tanımlanırken ISO 100 değerindeki ISO değeri ise L harfi ise gösterilir. ISO aralığı 1/3 stop veya tam stop olarak değiştirilebilir. Bu marka ve modele göre değişmektedir.

ISO Yan Etkisi

Yüksek ISO sensörün ışığa duyarlılığı artıracaktır. Ancak yüksek ISO her koşula iyi bir şey değildir. Fotoğrafta noise dediğimiz etki olacaktır. Lumiance (parlaklık), Chrominance (renk) noise olmak üzere iki çeşit noise bulunmaktadır. Belli ISO seviyelerinde noise etkisi azaltılabilir veya tamamen giderilebilir. Ancak çok yüksek ISO’larda bu nişeler çok fazla oluşmaktadır.

Nişeler fotoğrafta detay kabına neden olmaktadır. Lumiance (parlaklık) noise den kurtulmak istediğinizde fotoğrafın görüntüsünde yumuşama olacaktır. Bunu etkisi deneyimleyerek gözlemlemeniz gerekiyor. Gidermediğiniz durumlarda ise fotoğraf üzerinde kumlama etkisi oluşacaktır. Chrominance (renk) noise ise orta tonlarda veya karanlık bölgelerde pastel renkli noktacıklardan oluşur. Bunlarda renk detaylarında kayıplara neden olmaktadır.

Nesilleri makineler üzerinde azaltabilirsiniz. Ancak fotoğrafı JPEG formatında çekmeniz gerekmektedir. RAW formatında çektiğinize makinenin ayarlarını kabul etmeyecektir. Bilgisayara aktardığınızda ham halde görüntü elde edersiniz. Raw formatındaki fotoğrafların noislerini Camera Raw programı üzerinden düzeltebilirsiniz.

Noise yok etmenin en basit yolu ise fotoğraf boyutunu küçültmektir. Fotoğraf boyutu küçüldükçe detaylar azalacağı için noisler gözle görünmezler. Cep telefonundan fotoğraf baktığınızda düzgün, büyük ekranda baktığınızda bozuk çıkmasının sebebi budur. Fotoğraf boyutunun küçülmesi büyük boyutlu baskılar almanıza engel olacaktır. Ancak baskı almayacaksanız. Fotoğrafa sadece dijitalde bakacaksanız uzun boyu 5000 piksel civarında olan bir fotoğraftaki noisleri 1024 piksele düşürerek giderebilirsiniz. 5000, 1024 arasında ki kayıp sizin için çok problem teşkil etmeyecektir.

Otomatik ISO Ayarı

ISO ayarını fotoğraf makinesinin seçimine bırakabilirsiniz. Bu şekilde ışığın değişimlerinde ISO kontrolü otomatiğe bağlayarak enstantane ve diyafram sınırlarını genişletebilirsiniz. Ancak noislerden ötürü fotoğraf makinelerde otomatik ISO değerinin bir sınırı varıdır. Örneğin makinenizin 3200’kadar ISO aralığı var ise makineniz 100-800 arası otomatik değişim yapacaktır. Işık ne kadar düşük olursa olsun otomatik olarak 3200’e çıkmayacaktır. Fotoğraf makinesinin bu sınırı aslında ISO performansını en iyi olduğu aralık olarak da nitelendirebiliriz.

Otomatik ISO ayarını sürekli değişen ışık ortamlarında kullanmak daha mantıklı olabilir. Aksi taktirde çok saça ISO değeri ile fotoğrafınızda istenmeyen etkiler olabilir. Örneğin ISO 100’ün yeterli olduğu ortamda fotoğraf makineniz görüntüdeki bir gölgeden ötürü ISO 800’e çıkarabilir ve kötü bir görüntü elde etmenize sebep olabilir. O yüzden ISO ayarlarını çok iyi deneyimleyerek ISO’yu makineye bırakmamız en doğrusu. “En etkili fotoğraflar makinenin en az müdahil olduğu durumlarda çekilir.”

ISO Kullanma

ISO temelde bize enstantane değerini yükseltmek ve/veya kısık diyafram kullanabilmek için ayarlıyoruz. Yüksek ISO değeri ile bütün bunlara genelde çözüm bulabiliyoruz. Bazen de bulanık fotoğraf çekmek istediğimizde düşük ISO kullanmayı tercih ederiz.

ISO ile bilmeniz gereken ISO değeri yükseldikçe fotoğrafın kalitesinde bozulmalar olabilir. Renklerde kayıp veya kumlama dediğimiz noise etkileri görülecektir. Gelişen teknoloji ile yeni üretilen makinelerde yüksek ISO’larda kaliteli fotoğraflar çekebilmek mümkün.

ISO 100 Altında

Bazı makinelerde ISO değeri 100’ün altına inebilmektedir. Genelde ISO 50 değeri oluyor. Bu özelliği fotoğrafa daha fazla hareket etkisi kazandırmak veya nesneye daha fazla fulü etkisi vermek için kullanılabilir.

ISO 100-200

Standart ISO değeridir. Birçok makinede standart ISO değeri 100 iken bazı modellerde 200 olabilmektedir. Gün içinde gün ışığı altında fotoğraf çekerken ideal ISO değeridir. Düşük ışıklı ortamlarda ISO 100 değerinde enstantane değeri düşük olacağı için tripot kullanabilirsiniz.

ISO 320-800

Düşük ışıklı ortamlarda düşük ISO değerinde enstantane değeri de düşük olacaktır. Elde çekim yapmak zor olacağından 320-800 arasında ISO değerini seçebilirsiniz. Ortalama olarak 400 ISO da kaliteli görüntüler elde edebilirsiniz. Düşük ışıklı ortamlarda kullanılması ideal değerlerdir.

ISO 800-1600

Fotoğraflarda noise dediğimiz bozulma ISO değerinin 800’den sonra başlıyor diyebiliriz. Ancak günümüzde ki üretilen fotoğraf makinelerde bu durum söz konusu değil. O yüzden düşük dışık ışıklı ortamlarda 1600 kadar çıkmaktan endişe etmeyin. Düşük ışıkta elde çekim yapmak için ideal değer aralığıdır.

ISO 2000-6400

ISO 2000 üzerindeki kalite bozulmaları daha belirgin hale gelecektir. Ancak yine de bu değerde fotoğraf çekmek durumunda kalabilir ve çekmek isteyebilirsiniz. Fotoğraf boyutu sizin çok sorun değilse çok iyi fotoğraflar çekebilirsiniz.

ISO 6400 ve üzeri.

Bu ISO değerinde fotoğraflarda kumlama etkisinin dışında renklerde de bozulmalar başlayabilir. Ancak fotoğrafta sınır olmadığı için bur alanda da bile etkileyici fotoğraflar çekebilirsiniz. Siyah beyaz kumlu fotoğraflar etkileyici olabilir.

Bütün ISO değerlerini kullanın ve deneyin. Her değerde etkileyici fotoğraflar çekmek elinizde. Sadece makinenizi ISO ayarlarını çok iyi bilin ve öğrenin.

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter
Share on pinterest
Share on Pinterest
Share on whatsapp
Share on WhatsApp

Bir cevap yazın

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post comment